خشکسالی

خشکسالی

خشکسالی عموماً از جنبه‌های مختلفی چون هواشناسی، آب‌شناسی یا کشاورزی تعریف می‌شود. نتیجه نهایی خشکسالی از تأثیرات آن بر روی فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی یک منطقه مشخص می‌شود.

در دهه‌های اخیر، در میان حوادث طبیعی تاثیرگذار بر جامعه انسانی، تعداد زیادی پدیده خشکسالی دیده می‌شود که به ‌لحاظ ویژگی‌هایی چون درجه شدت، طول مدت، فضای تحت تأثیر، تلفات انسانی، خسارات اقتصادی و تأثیرات اجتماعی دراز‌مدت بر جامعه، آثار آن بیش از سایر حوادث طبیعی بوده است .

فرق عمده خشکسالی با سایر حوادث طبیعی در این است که خشکسالی بر خلاف بسیاری از حوادث، پدیده ای تدریجی بوده و در دوره زمانی نسبتا ً طولانی واقع می‌شود و اثرات آن ممکن است تا سال ها و با تأخیر بیشتری نسبت به سایر حوادث طبیعی ظاهر شود. بنابراین از آنجا که تعیین زمان دقیق شروع خشکسالی کار ساده‌ای نیست، به آن پدیده‌ای خزنده می‌گویند.

خشکسالی، برخلاف سایر حوادث طبیعی، کمتر باعث بروز خسارات ساختاری

می‌شود به همین خاطر، کمک‌رسانی در هنگام وقوع این پدیده، در مقایسه با سایر حوادث مثل سیل، زلزله و . . . پیچیده‌تر است.  گرچه تعاریف متفاوتی برای این پدیده بیان شده است؛ با این حال، این حادثه در نتیجه کمبود بارش در طی یک دوره ممتد زمانی (غالباً در یک فصل یا بیشتر) رخ می‌دهد .

خشکسالی تقریباً همه جا رخ می دهد. ویژگی خشکسالی از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت است. تعریف خشکسالی دشوار است چرا که به تفاوت‌های منتطقه، نیاز ها و … بستگی دارد.

خشکسالی بر جنبه‌های مختلف زندگی و جامعه خصوصاً تغییر محیط طبیعی تأثیر مستقیم و غیر مستقیم دارد. عدم درک مفهوم خشکسالی باعث تردید و رکود در بخش‌های مختلف اقتصادی، مدیریتی و حتی سیاستگزاری‌ها می‌شود.

کمبود آب می تواند ناشی از خشکسالی طولانی مدت، ضعف مدیریت تأمین آب و آلودگی منبع آب‌های سطحی باشد. خشکسالی می‌تواند بر منطقه‌ای وسیع و جمعیت انبوهی تأثیر بگذارد و با ایجاد تغییرات در محیط زیست، مخاطراتی از قبیل آتش‌سوزی، وقوع سیل ناگهانی و احتمال زمین‌ لغزش و جریان گرد و غبار را نیز به‌همراه داشته باشد.


پیامدهای وقوع خشکسالی

  • فرسایش باد و آثار آن
  • از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه
  • افزایش بیابان ها
  • اثر آن بر سلامت و بهداشت عمومی
  • افزایش بیماری‌های مختلف از جمله عفونت‌های ریه، کم آب شدن بدن و سایر امراض مرتبط
  • بروز مشکلاتی چون سوء تغذیه
  • بروز قحطی و کمبود آب برای آبیاری
  • کاهش محصولات کشاورزی
  • کوچ پرندگان بر اثر خشکی و یا کم آبی دریاچه‌ها
  • مرگ حیوانات اهلی
  • وقوع آتش‌سوزی‌های گسترده
  • وقوع مهاجرت
  • ترک تحصیل
  • بروز آشفتگی در جامعه
  • وقوع جنگ و نزاع بر سر منابع طبیعی از جمله آب و غذا

اقدامات قبل از بروز خشکسالی

  • بررسی مستمر میزان بارندگی و مقایسه آن با سطح قبلی و فعلی
  • استفاده از سامانه‌های هشدار دهنده خشکسالی قبل از بروز آن
  • برنامه‌ریزی برای کنترل خشکسالی و کاهش اثرات مخرب آن
  • اقدامات لازم جهت کاهش خطر دراز مدت خشکسالی
  • تنوع دادن به محصولات برای کاهش فرسایش خاک
  • انجام کشت مقاوم در برابر کمبود آب
  • محافظت از منابع آب
  • جمع آوری آب باران برای استفاده در مواقع لزوم
  • ساخت کانال و هدایت رودها و نهرها به مناطق مستعد خشکسالی
  • بهره برداری از برخی چاه‌های آب و حفر چاه‌های جدید
  • اصلاح الگوی مصرف آب
  • آموزش همگانی در باره استفاده بهینه از آب در موارد مختلف از جمله آبیاری، آب‌پاشی، شستن خودروها و پُرکردن استخرها و . . .
  • بیمه خشکسالی
  • اقدامات پیشگیرانه وقوع توفان شن به واسطه خشکسالی و فرسایش خاک
  • اقدامات پیشگیرانه در صورت پدیدار شدن مارها و افزایش مارگزیدگی

توصیه‌هایی برای حفظ آب در داخل خانه

  • نباید ‌آب را دور ریخت‌، مگر آنکه هیچ استفاده دیگری نتوان برای آن پیدا کرد. می‌توان از آب اضافی برای آبیاری گل‌ها یا درختان موجود در محوطه خانه استفاده کرد.
  • می‌توان با تعویض واشر از چکه کردن شیرهای آب جلوگیری کرد. ‌هدر رفتن هر قطره آب در ثانیه معادل حدود ۱۰ هزار لیتر آب در سال می‌باشد.
  • باید تمام لوله‌های آب را از نظر وجود نشتی بررسی کرده و آن‌ها را تعمیر کرد.
  • تمام شیرهای آب موجود در خانه را می‌توان ‌با نصب دستگاه هواگیر تقویت کرد‌. این اقدام ‌موجب تنظیم ‌جریان آب می‌شود.
  • بهتر است در خانه، یک دستگاه آبگرمکن دیواری که فوراً آب را گرم می‌کند، نصب شود.
  • می‌توان لوله‌های آب را عایق کاری کرد ‌تا ‌مانع از هدر رفتن گرما و شکسته شدن آن‌ها شود.
  • اگر مواد معدنی موجود در آب ‌به قدری باشد که به لوله‌ها آسیب برسانند، بهتر است سیستم تصفیه آب نصب کرد. باید این سیستم ‌را هنگام رفتن به تعطیلات خاموش کرد.
  • در انتخاب و خرید اثاثیه منزل ‌باید به میزان مصرف انرژی و آب آن‌ها ‌توجه داشت‌.
  • توالت فرنگی‌هایی ‌خریداری شوند ‌که آب کمتری نیاز دارند.
  • در حمام از سردوش‌هایی استفاده شود ‌که آب کمتری مصرف می‌کنند.
  • به جای حمام کردن‌های طولانی بهتر است دوش‌های کوتاه مدت گرفت‌. در ضمن، استفاده از وان برای کاهش مصرف آب بسیار مؤثر است.
  • هنگام مسواک کردن، وضو گرفتن و شستشو و اصلاح صورت ‌نباید جریان آب را باز گذاشت‌.
  • زمانی از ماشین ظرفشویی استفاده شود که کاملاً پر باشد. در صورت امکان از ویژگی “شستشوی مختصر” استفاده شود.
  • همواره در یخچال آب خوردن باشد ‌تا تا ناچار نشد برای خنک شدن آب، شیر را باز گذاشت.
  • هنگام شستن میوه و سبزی، شیر آب و راه خروجی ظرف شویی را باید بست و آن را تا نیمه پر از آب کرده و در پایان، سبزی‌ها را با دوش مخصوص، آب‌‌کشی کرد.
  • فقط زمانی از ماشین لباسشویی استفاده شود که کاملاً پر از لباس شده باشد.
  • بهتر است هر چند وقت یک‌بار پمپ چاه را بررسی کرد. اگر پمپ اتوماتیک بدون استفاده از آب خاموش و روشن شود دلیل بر آن است که نشتی ‌آب وجود دارد.
  • بهتر است درختان و گیاهانی کاشت ‌که توان مقابله با خشکسالی را داشته باشند، تا در زمان کم آبی مجبور ‌به آبیاری مداوم ‌نشد‌. گیاهان کوچک نیاز به آب کمتری دارند. گیاهانی که نیاز آبی مشابهی دارند را می‌توان ‌در کنار هم کاشت‌.
  • از وسایل آبیاری استفاده شود که بیشترین صرفه جویی را داشته باشند. آبیاری قطره‌ای نمونه‌ای از این وسایل است.
  • برای نگهداری رطوبت خاک از کود گیاهی استفاده شود.
  • از خرید اسباب بازی‌های تفریحی که نیاز به جریان مداوم آب دارند خودداری شود.
  • از نصب امکانات آبی تزیینی (‌مانند آب‌نماها‌) خودداری شود مگر آنکه با آب بازیافت کار کنند.
  • هنگام شستن ماشین از آب‌پاشی استفاده شود که می‌توان میزان آب را تنظیم نمود. از کارواشی استفاده شود که از آب بازیافت استفاده می‌کند. اگر کسی خودرو شخصی خود را می‌شوید بهتر است روی چمن باشد ‌تا همزمان ‌چمن را نیز آبیاری نماید‌. همچنین به جای استفاده از آب شیلنگ، می‌توان از چند سطل آب استفاده کرد.
  • از آبیاری بیش از حد چمن خودداری شود. بارش سنگین باران، نیاز به آبیاری چمن را به مدت حدود دو هفته مرتفع می‌کند.
  • آبیاری در دفعات کوتاه، از آبیاری طولانی مدت بهتر است زیرا چمن آب بیشتری جذب می‌کند. ضمناً بهتر است فضای سبز منزل را در هوای خنک ( ترجیحاً در شب ) آب‌پاشی کنید.
  • طوری آبیاری شود که آب روی چمن و بوته‌ها بریزد و نه پیاده‌روها و اطراف.
  • از آبپاش‌هایی استفاده شود که آب را به صورت غبار درنیاورد، زیرا قبل از آنکه به سطح چمن برسد بخار خواهد شد. ‌برای اطمینان‌، باید هر چند وقت یک‌بار سیستم آبپاش و تایمر آن را ‌بررسی کرد.
  • تیغ ماشین چمن‌زنی حداقل در بالاترین حد یا حدود ۵/۷ سانتی‌متری قرار داده شود، این اقدام موجب ریشه دوندان چمن و حفظ رطوبت خاک خواهد شد.
  • چمن‌هایی کاشته شوند که در برابر خشکسالی مقاوم باشند.
  • از دادن کود بیش از حد به چمن خودداری شود. کود نیاز به آب را بیشتر خواهد کرد. از کودهایی استفاده شود که نیتروژن نامحلول در آب و تدریجاً آزاد شونده دارند.
  • برای کنارزدن برگ‌ها و سایر زباله‌های موجود در چمن‌زارها یا راهروها و راه‌پله‌ها به جای شیلنگ آب، از جارو استفاده شود.
  • نباید ‌آبپاش یا شیلنگ آب بدون تایمر را در چمن رها کرد‌. از طریق یک شیلنگ باغبانی در عرض چند ساعت حدود ۲۵۰۰ لیتر آب هدر می‌رود.
  • برای کاهش تبخیر آب بهتر است سطح استخرها و حوض موجود در حیاط خانه را پوشاند.

منبع

دفتر امور آموزش عمومی، پایه و همگانی معاونت آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر


شما می‌توانید بروشور مربوط به  بحران خشکسالی را از اینجا   دانلود کنید

اشتراک گذاری
(1 رأی, میانگین: 5٫00 از 5)
Loading...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارتباط با ما

پشتیبان، آنلاین نیست. لطفاً پیغام بگذراید.

خوش‌آمدید. لطفاً سوالتان را بفرمایید.

برای ورود دکمه را فشار دهید