تهیه سرپناه هنگام سوانح و بحرانها امر مهمی است. سرپناه زمانی ضرورت پیدا میکند که به علت بروز سانحه یا بحران خطری متوجه محل سکونت یا محل کار باشد. تهیه سرپناه در منطقه خارج از خطر میتواند شامل موارد زیر باشد: رفتن نزد بستگان و دوستان، اقامت در مراکز خصوصی و یا رفتن به اردوگاههای جمعی که توسط گروههای امدادی با کمک مقامات دولتی برپا شدهاند.
برای تدارک سرپناه، در درجه اول لازم است به نوع سانحه توجه کرده و بعد در نقطهای در داخل خانه یا ساختمانی دیگر که ایمن است به فکر پناهگاه بود. مثلاً برای مصون ماندن از گردباد بهتر است در خانه به جایی پناه برد که در طبقه پایین و دور از در و پنجره و دیوارهای خارجی باشد. هر نوع سانحهای، سرپناه خاص خود را میطلبد که بعداً به آن پرداخته خواهد شد.
هرچند که پناهگاههای عمومی معمولاً دارای آب، غذا، دارو و امکانات اولیه بهداشتی هستند، اما میتوان کیف نجات را به آنجا برد و نیازهای اعضای خانواده را برای مدتی تأمین نمود. در این اردوگاهها باید با عده زیادی زیر یک سقف زندگی کرد که وضع دشوار و ناخوشایندی میباشد. در چنین وضعی همکاری با مسئولین اردوگاه نیازی مبرم بوده و رعایت قوانین اردوگاه الزامی است.
زمان اسکان در چنین اردوگاههایی با توجه به نوع سانحه یا بحران ممکن است کوتاه یا طولانی مدت باشد. تا زمانیکه مقامات مسئول وضعیت عادی را اعلام نکرده باشند، ترک این اردوگاهها به مصلحت نیست. باید بطور مداوم گوش به اخبار رادیو بود. اگر زمان اسکان در هر جایی طولانی شد، باید به فکر تأمین آب و نان و سایر مایحتاج خانواده به اندازه کافی بود.
تأمین آب
- باید اجازه داد که افراد به اندازه کافی آب بخورند. افراد زیادی به بیش از دو لیتر آب در روز احتیاج دارند. نیاز روزانه افراد به آب تابع سن، فعالیت فیزیکی، وضع جسمانی و نیز زمان بروز سانحه میباشد.
- هیچگاه آب جیرهبندی نشود، مگر آنکه مسئولین چنین دستوری داده باشند. امروز به اندازه کافی آب مصرف کرده و تلاش شود تا برای فردا آب بیشتری تأمین گردد. تحت هیچ شرایطی نباید هر فردی کمتر از ۴ لیوان آب در روز بخورد. میتوان با فعالیت کم روزانه یا استقرار در جای خنک مصرف آب را به حداقل رساند.
- آب آشامیدنی نباید آلوده باشد. در صورت لزوم آبهای مشکوک (نظیر آب لولهکشی نامطمئن، آب چشمه یا آب برکه) بعد از تصفیه مصرف شوند. اگر تصفیه امکانپذیر نباشد، در صورت امکان باید استفاده از آب به تأخیر بیافتد اما در هر حال نباید اجازه داد که بدن دچار کم آبی شود.
- اگر گزارشاتی مبنی بر شکستگی لولههای آب یا فاضلاب وجود دارند یا مسئولین در مورد وجود مشکل در سیستم لولهکشی هشداری داده باشند، بهتر است برای پیشگیری آلودگی آب در خانه، شیر اصلی ورودی آب به منزل را بست. باید همه اعضای خانواده با این کار به خوبی آشنا باشند.
- برای استفاده از آب موجود در سیستم لوله کشی، میتوان از طریق بازکردن شیر آبی که در بالاترین بخش خانه قرار دارد، هوا را به داخل سیستم لولهکشی هدایت کرد. قدری آب از این شیر میریزد، اما میتوان از شیر آبی که در پایینترین بخش قرار گرفته است آب تهیه کرد.
- برای استفاده از آب گرم موجود در تانک ذخیره آب، باید مطمئن شد که جریان برق و گاز قطع شدهاند. سپس دریچه خروج آب در قسمت پایین تانک باز شود. دریچه ورودی بسته شود و شیر آب گرم باز بماند. قبل از آنکه جریان برق و گاز مجدداً برقرار شوند، بهتر است تانکر آب گرم را مجدداً پر نمود. اگر جریان گاز قطع شده باشد، لازم است افراد متخصص برای برقراری مجدد آن اقدام کنند.
منابع آب
در شرایط بحران، منابع آب فاقد خطر عبارتند از: یخ، آب موجود در هیتر (اگر هیتر آسیب ندیده باشد) و آب جاری در سیستم لوله کشی.
منابع نامطمئن عبارتند از: آب موجود در رادیاتورها، آب موجود در بویلرها (سیستم گرمایشی خانه) آب برکهها، آب فلاش تانکها، آب استخرهای شنا و حوضها
تصفیه آب
قبل از استفاده از آب منابع نامطمئن برای شرب، تهیه غذا یا شستشوی مواد خوراکی، شستشوی ظروف غذا، مسواکزدن و تهیه یخ باید آن را تصفیه کرد. آب آلوده غیر از بو و طعم بد، حاوی میکروبهایی است که موجب بیماریهایی از جمله اسهال خونی، وبا، حصبه و هپاتیت میشود.
چندین روش برای تصفیه آب وجود دارند، اما هیچکدام از آنها کاملاً قابل اطمینان نیستند. بهتر است از مجموعهای از این روشها استفاده کرد. قبل از تصفیه، باید صبر کرد تا ذرات معلق در آب تهنشین شده یا به کمک چای صافکن یا چندلایه پارچه تمیز آن را صاف کرد. باید در کیف نجات امکانات لازم برای روش تصفیه مورد نظر وجود داشته باشند.
سه روش برای تصفیه آب وجود دارند:
- جوشاندن
- کلرزنی
- تقطیر
این روشها برای تصفیه آب نامطمئن در شرایط اضطراری یعنی شرایطی که آب تمیز در دسترس نیست یا آب ذخیره رو به اتمام گذاشته است، مورد استفاده قرار میگیرند.
جوشاندن
جوشاندن مطمئنترین روش تصفیه آب میباشد. در یک کتری یا قوری نسبتاً بزرگ، آب باید حدود یک دقیقه تمام جوشانده شود. بخشی از این آب بخار خواهد شد. قبل از مصرف این آب، باید اجازه داد تا کاملا” سرد شود. با استفاده از جابجایی این آب در دو ظرف میتوان اکسیژن را مجدداً به آن برگرداند و مزه آنرا بهتر نمود.
کلرزنی
میتوان با کشتن میکروبها به کمک مواد شوینده خانگی حاوی ۲۵/۵ تا ۶ درصد هیپوکلریت سدیم نیز آب را تصفیه نمود. از آنجاییکه قدرت این مواد با گذشت زمان کاهش مییابد، بهتر است از مواد موجود در ظروف باز نشده یا تازه بازشده استفاده کرد.
میتوان۱۶ قطره از این مواد (۸/۱ قاشق چایخوری) را به یک گالن آب (۴ لیتر) اضافه کرده و بهم زد. بعد از نیم ساعت، آب حاصله هنوز مختصری بوی مواد را میدهد. اگر چنین بویی وجود نداشته باشد، باید مجدداً به آن ماده پاککننده اضافه کرده و اجازه داد تا ۱۵ دقیقه دیگر باقی بماند. اگر باز هم بویی از آن استشمام نشد، لازم است آنرا دور ریخته و از منبع آب دیگری استفاده شود (دال بر آلودگی فوقالعاده شدید آب).
تقطیر
دو روش قبلی اغلب میکروبهای موجود در آب نامطمئن را از بین میبرند، اما در روش تقطیر علاوه بر حذف تمامی میکروبها، فلزات سنگین، املاح و سایر مواد شیمیایی موجود در آب نیز برداشته میشوند. تقطیر عبارت است از جوشاندن آب و بعداً جمعآوری بخار آن به صورت قطرات متراکم. آب حاصله فاقد نمک و اغلب ناخالصیهای موجود در آب میباشد.
برای انجام تقطیر، میتوان ظرفی دربدار را تا نصف از آب پر نموده و کاسهای را به دستگیره درب ظرف محکم بست. سپس درب ظرف را وارونه روی آن قرار میدهند کاسه باید مستقیماً آویزان شده و به سطح آب برخورد نکند. آب موجود در ظرف باید ۲۰ دقیقه جوشانده شود. آب جمع شده در کاسه، آب مقطر است.
مقایسه روشهای تصفیه آب
در هر سه روش جوشاندن، کلرزنی و تقطیر، میکروبها از بین میروند. در روش تقطیر علاوه بر این، سایر آلودگیها (مانند فلزات سنگین، املاح، مواد شیمیایی و …) نیز حذف میشوند.
مواد غذایی
- مواد خوراکی در ظروف درپوشدار نگهداری شوند.
- وسایل پخت و پز تمیز نگهداری شوند.
- زبالهها در ظروف دربسته نگهداری شده و بعداً در جای مناسب دفن گردند.
- دستها مرتباً با آب و صابون شسته شوند. باید از آب تصفیه یا ضد عفونی شده استفاده شود.
- برای شیرخواران فقط از شیرخشکهای آماده استفاده شود.
- هر نوع مواد خوراکی که با آب آلوده تماس پیدا کرده باید دور ریخته شود.
- هر نوع ماده غذایی که بیش از ۲ ساعت یا بیشتر در دمای اطاق باشد را باید دور ریخت.
- هر نوع ماده غذایی که بو، رنگ یا ظاهر غیرمعمول دارد را باید دور ریخت.
- هر نوع ماده غذایی کنسرو شده که قوطی آن باد کرده یا فرورفته (حتی اگر ظاهراً سالم بنظر برسد) را نباید مصرف کرد.
- از مصرف هر نوع ماده غذایی که بو یا ظاهری غیرمعمول دارد باید خودداری شود (حتی اگر ظرف آن سالم بنظر برسد).
- از آب تصفیه شده برای تهیه شیرخشک شیرخواران استفاده شود.
- نباید زبالهها در محل سکونت تجمع پیدا کنند، زیرا هم احتمال بروز حریق و هم امکان آلودهشدن بیشتر میرود.
توجه: مواد غذایی منجمد شده را معمولاً میتوان مصرف کرد، حتی اگر کاملاً سرد باشند. اگر بلورهای یخ در این مواد هنوز باقی باشند، میتوان آنرا مجدداً منجمد نمود. اما در مواردی که تردید وجوددارد، بهتر است آنرا دور ریخت.
پخت و پز
- در شرایط اضطراری باید از روشهای جایگزین پخت و پز (مثلاً منقل) استفاده کرد.
- میتوان از اجاقهای مخصوص پیکنیک و مسافرت یا کبابپز در فضاهای باز استفاده کرد.
- غذاهای کنسرو شده کارخانهای را میتوان بدون گرم نمودن مصرف نمود.
- برای گرم نمودن غذاهای کنسرو شده میتوان به ترتیب زیر عمل کرد:
- برچسب قوطی برداشته شود.
- قوطی را باید کاملاً شستشو داده و ضدعفونی کرد.
- قبل از گرم نمودن، درب قوطی را باید باز نمود.
در شرایط بدون برق
برای نگهداری مواد خوراکی در شرایطی که مدتی طولانی جریان برق قطع است میتوان از دو روش زیر استفاده کرد:
- انباری مناسب برای غذاهای فاسدشدنی تهیه شود.
- از یخ خشک استفاده شود: ۱۰ کیلو یخ خشک میتواند حدود ۱۰ فوت مکعب (۳/۰ متر مکعب) مواد غذایی را به مدت ۳ تا ۴ روز در زیر صفر درجه نگهداری کند. هنگام استفاده از یخ خشک باید موارد احتیاط را رعایت کرده و برای جلوگیری از آسیبدیدگی دستکشهای کلفت و خشک پوشیده شوند.
لطفاً آموزش طرز برپا کردن چادر خیمهای اسکلت فلزی که اسکلت در داخل چادر قرار میگیرد برای من ارسال کنید متشکرم